Wydział Historii

Czy można „wygrać wojnę”, nie oddając ani jednego strzału? Jak można wpływać na sposób myślenia całych społeczeństw, bez użycia wojska? Czy nasze opinie zawsze są naprawdę „nasze”?
Wykład wprowadzi uczniów szkół średnich w temat wojny kognitywnej, czyli działań mających kształtować percepcję, emocje i decyzje ludzi. Na przykładzie działań Chińskiej Republiki Ludowej pokażemy, jak wykorzystuje się media, Internet i narracje historyczne do budowania wpływu oraz przewagi politycznej w Polsce i na świecie.

Forma: wykład                
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas: 45 minut
Prowadzący: mgr Paweł Gawryluk

Jak przeżyć sezon? W świecie inspirowanym Bridgertonami brzmi to jak zapowiedź romansu, lecz w realiach XIX-wiecznej Anglii oznaczało przede wszystkim walkę o pozycję i korzystne małżeństwo. Podczas wykładu przyjrzymy się wybranym aspektom życia codziennego angielskiej socjety i skonfrontujemy serialową wizję z realiami epoki. Zastanowimy się, czy debiut w stylu Daphne rzeczywiście otwierał drogę do małżeństwa, jaką władzę miał najstarszy syn rodu oraz czy kobieta mogła wybrać inną drogę niż ślub. Sprawdzimy także, czy postać w rodzaju Lady Whistledown mogła funkcjonować w świecie, w którym reputacja była kluczowym elementem kapitału społecznego.

Forma: wykład

Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole) / online

Czas trwania: 45 min.

Osoba prowadząca: mgr Dawid Kowalik

Wykład ukazuje, jak zwierzęta były postrzegane w japońskiej sztuce, kulturze i symbolice. Uczestnicy poznają zarówno realne, jak i fantastyczne stworzenia obecne w sztuce i tradycji Kraju Kwitnącej Wiśni. Ważnym elementem są yōkai – duchy i demony pełniące funkcje podobne do istot ze słowiańskiego folkloru, łączące świat ludzi i natury. Szczególną uwagę poświęcono lisom (kitsune), które według wierzeń potrafiły przybierać ludzką postać i były zarazem psotne, jak i uduchowione. Drugim bohaterem wykładu jest pies (inu), symbol wierności i odwagi, obecny zarówno w legendach, jak i w słynnej historii Hachikō. Całość uzupełnią przykłady od drzeworytów ukiyo-e po współczesne animacje, ukazujące bogactwo japońskiej wyobraźni i jej związki z lokalnymi motywami.

Forma zajęć: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole), on-line
Czas trwania: 45 min.
Osoba prowadząca: mgr Julia Polcyn
Kontakt: j.polcyn@uwb.edu.pl

Wprowadzenie do mitologii greckiej, a w ramach tego opowieść o mitycznych potworach, olbrzymach, istotach nadprzyrodzonych, a zatem także o robotach (tworach Hefajstosa) i... androidach. Bo mity to nie tylko herosi i ich przygody, ale również namysł nad obcością i granicami człowieczeństwa. Punktem wyjścia jest postać Demogorgona, znana z serialu Stranger Things.

Forma: wykład

Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole), on-line

Czas trwania: 45 min.

Osoba prowadząca: dr hab. Tomasz Mojsik, prof. UwB

Opowieść o Odyseuszu, jego cudownej podróży powrotnej do domu i przygodach, które mu się w trakcie żeglugi na Itakę zdarzyły, to jeden z najsłynniejszych mitów starożytności. Ta historia walki o powrót do żony i syna stała się symbolem pokonywania przeciwności i długiej drogi, a sama opowieść Homera skupia się na Odysie jako człowieku. Grecy już od najwcześniejszych lat wierzyli w realność trasy podróży tego herosa i próbowali zmierzyć się (najpierw w świecie bez map, a potem stopniowo rysując trasę palcem po mniej lub bardziej dokładnych mapach świata) ze wskazaniem, którędy płynął do domu. Wykład wskaże, na ile historyczna była ta najsłynniejsza mityczna podróż w dziejach Europy i jak ją dziś interpretujemy. Odpowiemy także na pytanie, czy Odys wypłynął na Atlantyk i co to znaczy, a także dlaczego niektórzy uważają, że zapłynął nawet na Bałtyk.

Forma: wykład

Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole), on-line

Czas trwania: 45 min.

Osoba prowadząca: dr hab. Tomasz Mojsik, prof. UwB

Konflikt między Żydami a ludnością arabską narodził się sto lat temu. Autor wykładu szuka odpowiedzi na następujące pytania: Kto pierwotnie zamieszkiwał Ziemię Świętą – Żydzi czy Arabowie? Jakie były dzieje tego regionu w XX w.? Dlaczego Żydzi dążyli do stworzenia państwa w Palestynie i dlaczego nie odpowiadało to Arabom? Dlaczego konflikt nie wygasa mimo starań społeczności międzynarodowej?

Forma: wykład

Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole)

Czas trwania: 45 min.

Osoba prowadząca: prof. dr hab. Krzysztof Buchowski

Wykład poświęcony bardzo słabo znanym w Polsce wydarzeniom z dziejów Chin. Mowa będzie o schyłkowym okresie rządów mandżurskiej dynastii Qing: od powstania Yihetuanów (w Polsce zwykle określanych jako „bokserzy”) z lat 1900-01 do tzw. rewolucji Xinhai, która wybuchła w 1911 r. i doprowadziła do upadku monarchii.

Forma: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas trwania: 45 min.
Osoba prowadząca: dr hab. Grzegorz Zackiewicz, prof. UwB
Kontakt: g.zackiewicz@uwb.edu.pl

Wykład poświęcony jednemu z nurtów modnej ostatnio „historii” alternatywnej. Punkt odniesienia stanowią popularne i poczytne publikacje o sojuszu polsko-niemieckim, rzekomo możliwym do realizacji w 1939 r. i mogącym stanowić alternatywę dla tragicznego dla II Rzeczypospolitej konfliktu. Wykład zawiera omówienie motywów oraz spekulacyjnych mechanizmów konstruowania tego rodzaju „teorii”, ich sprzeczności z fundamentalnymi zasadami naukowymi, a także reperkusji, jakie tego rodzaju spekulacje wywołują nie tylko w naukach historycznych, ale także w polityce międzynarodowej.

Forma: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas trwania: 45 minut
Osoba prowadząca: dr Tomasz Wesołowski
Kontakt: twesolowski@uwb.edu.pl

Wykład poświęcony zapoczątkowanej w okresie „pieriestrojki” (przełom lat 80/90 XX w.) i trwającej do dziś dyskusji historyków, jaką wywołała publikacja wyników prac tzw. komisji gen. Kriwoszejewa. W rezultacie prac tej komisji po raz pierwszy w historii Związku Sowieckiego zostały ujawnione szczegółowe dane o monstrualnych stratach osobowych, jakie Armia Czerwona poniosła w latach 1941 –1945 (przeszło 11 mln poległych i zmarłych oraz zaginionych, 18 mln rannych i chorych). Wykład zawiera omówienie motywów ukrywania oraz fałszowania informacji o stratach przez władze Związku Sowieckiego, okoliczności ich ujawnienia, trwających do dziś dyskusji o ich wiarygodności, a także prezentację wybranych danych statystycznych.

Forma: wykład           
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas trwania: 45 min.
Osoba prowadząca: dr Tomasz Wesołowski
Kontakt: twesolowski@uwb.edu.pl

Co sprawiło, że w XX w. Litwini i Polacy zwrócili się przeciwko sobie? Jak zmieniały się państwowe relacje polsko litewskie i jak wyglądają w pierwszych dziesięcioleciach XXI w.

Forma: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas trwania: 45 min.
Osoba prowadząca: dr hab. Krzysztof Buchowski, prof. UwB

Rzeczpospolita Obojga Narodów pogrążona jest w bezkrólewiu po śmierci ostatniego Jagiellona. Zbliża się pierwsza wolna elekcja w historii. Który z kandydatów obejmie tron? Losy królestwa spoczywają w Twoich rękach!
Wciel się w rolę szlachcica, magnata lub pretendenta do tronu i rozegraj pełną intryg i negocjacji kampanię wyborczą. Szafuj obietnicami, zdobywaj wpływy i przekonuj elektorów, by poparli Twoją kandydaturę. Twórz sojusze, pakty i intrygi – sprawdź, czy Twoja strategia pozwoli Ci zdobyć koronę!
Podczas gry nie tylko przeżyjesz emocjonującą rozgrywkę, ale także poznasz mechanizmy pierwszych wolnych elekcji i narodziny polskiej demokracji szlacheckiej.

Forma: Grupowa gra RPG (minimum 15 uczestników, maksimum 50)
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole)
Czas trwania: 90 min.
Osoba prowadząca: dr Ewa Kaźmierczyk, mgr Monika Kozłowska-Szyc

Wykład przedstawia rzeczywistość życia codziennego szlachty polskiej w XVII wieku, z uwzględnieniem ogromnego zróżnicowania majątkowego i społecznego tego stanu. Omawia różnorodne zajęcia i obowiązki szlachty – od zarządzania majątkiem ziemskim, przez udział w życiu politycznym i karierę wojskową, po pracę w administracji czy działalność gospodarczą. Prezentacja pokazuje także mniej typowe dla tego stanu aktywności, takie jak handel, rzemiosło, przestępczość czy praca fizyczna.

Forma: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (uczelnia lub w zainteresowanej szkole), on-line
Czas trwania: 45 minut
Osoba prowadząca: dr Ewa Kaźmierczyk
Kontakt: e.kazmierczyk@uwb.edu.pl 

Prezentacja omawia sytuację młodzieży zamieszkującej staropolskie wsie. Uwaga skupiona jest w nim na kwestiach demograficznych (ryzyko zgonu lub zostania sierotą, liczba rodzeństwa, wiek usamodzielniania się) oraz społeczno-gospodarczych (wykonywane prace, szansa na chodzenie do szkoły, oczekiwania stawiane przed młodzieżą). Podstawę źródłową stanowią zaś spisy ludności, metryki, akta spraw sądowych).

Forma: wykład
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole), on-line
Czas trwania: 45 min.
Osoba prowadząca: dr Radosław Poniat
Kontakt: r.poniat@uwb.edu.pl 

Jak zbudowane są fake newsy i jak je zidentyfikować? Jak bronić się przed dezinformacją obecną w mediach społecznościowych? Czy fake newsy są dla nas groźne? Na te pytania uczniowie uzyskają odpowiedzi podczas warsztatów, przybliżających zasady  tzw. fact-checkingu.

Forma: warsztaty
Czas trwania: 45 min.
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole)
Osoba prowadząca: mgr Paweł Gawryluk, mgr Justyna Sikorska

Skąd wywodzą się Żydzi. Czy żydzi (pisani z małe litery) i Żydzi (z wielkiej litery to zawsze oznaczało to sam? Co to jest diaspora żydowska? Kim są żydzi aszkenazyjscy i sefardyjscy? Osadnictwo żydowskie w Polsce: rozkwit  i kres historii polskich Żydów.

Forma: wykład
Czas trwania: 45 min.
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole)
Osoba prowadząca: dr hab. Krzysztof Buchowski, prof. UwB
Kontakt: k.buchowski@uwb.edu.pl

Wykład dedykowany głównie młodzieży białostockiej i służący pogłębieniu jej świadomości historycznej. Opowiada o wielokulturowej przeszłości miasta, specyfice  i losach społeczności żydowskiej, jej wkładzie w  rozwój Białegostoku. Dotyka  także problemu współczesnej pamięci historycznej.

Forma: wykład
Czas trwania: 45 min.
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole)
Osoba prowadząca: dr hab. Joanna Sadowska, prof. UwB
Kontakt: sadowska@uwb.edu.pl

Zapraszamy na wyjątkową podróż w głąb historii Rzeczypospolitej szlacheckiej, inspirowaną dwoma sezonami serialu „1670”. W trakcie wykładu przyjrzymy się wybranym aspektom życia codziennego, zwyczajom oraz realiom funkcjonowania szlachty i pańszczyźnianych chłopów.
Postaramy się odpowiedzieć na pytania: Czy Maciej to naprawdę „swój chłop”? Czy marsz równości wyznań mógł się odbyć w drugiej połowie XVII stulecia? Co można było przywieźć z tureckich wojaży? Jak wyglądał pogrzeb magnata i dlaczego takie ceremonie przyciągały tłumy niczym współczesne festiwale? A także: czy bogaty i umyty Bogdan mógł uchodzić za dobrą partię na siedemnastowiecznym rynku matrymonialnym?
Zgłębiając te tematy, zanurzymy się w bogactwo kulturowe i społeczne epoki, starając się zrozumieć zjawiska, które ukształtowały oblicze Polski XVII wieku – czasem z przymrużeniem oka, a czasem z pełną powagą historycznego namysłu.

Forma: wykład
Czas trwania: 45 min.
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole), zajęcia on-lie
Osoba prowadząca: mgr Monika Kozłowska-Szyc
Kontakt: m.kozlowska-szyc@uwb.edu.pl

W ostatnich latach ukazało się szereg publikacji popularnonaukowych, które nazywa się nurtem „historii ludowych”. Ich autorzy, rzadko będąc historykami, odwołują się do koncepcji niewolnictwa, która według nich najlepiej opisuje sytuację prawną i ekonomiczną ludności chłopskiej w okresie staropolskim. Celem wykładu jest ukazanie pozycji ludności wiejskiej w dawnej Polsce w szerszym kontekście społecznym, a także przedstawienie podstawowych źródeł dotyczących dziejów chłopów. Krytycznej analizie poddane zostanie również użycie modelu „niewolnictwa” w kontekście dziejów historii Polski.

Forma: wykład
Czas trwania: 45 min.
Miejsce: zajęcia stacjonarne (na uczelni lub w zainteresowanej szkole)
Osoba prowadząca: dr hab. Piotr Guzowski, prof. UwB
Kontakt: guzowski@uwb.edu.pl